Tekerlekli sandalye nasıl seçilir, ölçüsü nasıl alınır?
Bu rehber, bir yakını için ilk kez tekerlekli sandalye alacak kişiler için yazıldı. Önce beş soruyla hangi tipe yöneleceğinizi netleştiriyoruz; sonra evde bir mezurayla alabileceğiniz altı ölçüyü ve mağazaya gelmeden hazırlamanız gerekenleri sıralıyoruz. Ölçülerle Kocasinan'daki mağazamıza gelirseniz seçimi birlikte yaparız.
Ölçüden önce: beş soru
Mezurayı elinize almadan önce şu beş soruya cevap verin. Cevaplar sizi doğrudan bir sandalye tipine götürür; ölçü işi ondan sonra başlar.
1. Sandalyeyi kim hareket ettirecek?
Kullanıcı kollarını rahat kullanıyor ve kendi başına dolaşmak istiyorsa büyük arka tekerlekli manuel sandalye doğru başlangıçtır. Sürme işi hep arkadaki yakına düşecekse küçük tekerlekli refakatçi sandalye hem daha hafif hem daha az yer kaplar. Kol gücü yetmiyorsa ya da kullanıcı tek başına uzun yol gidecekse akülü sandalye gündeme gelir; akülü kullanım için görme ve el becerisi konusunda hekiminizin görüşünü alın.
2. Nerede kullanılacak?
Yalnızca ev içinde kullanılacaksa dar alanda dönüş ve kapıdan geçiş önemlidir; dış genişlik ve ön tekerlek çapı buna göre seçilir. Sokakta, pazarda ve Kayseri'nin yokuşlu mahallelerinde kullanılacaksa büyük tekerlek, havalı lastik ve sağlam fren öne çıkar. Hastane ve kontrol randevuları için araçla taşınacaksa katlanmış boyut ve ağırlık belirleyicidir.
3. Günde kaç saat oturulacak?
Günde bir iki saat için standart minder ve sırt yeterlidir. Günün büyük bölümü sandalyede geçecekse basıncı dağıtan bir minder, ayarlanabilir sırt ve kaldırılabilir ayaklık konuşulmalıdır. Uzun süre oturan kullanıcılarda oturma derinliği ve sırt yüksekliği ölçüsü daha da önem kazanır.
4. Kullanıcının kilosu ne?
Her sandalyenin bir taşıma sınırı vardır; bu sınır gövde malzemesine ve yapısına göre değişir. Kullanıcının kilosunu tahmin etmeyin, tartıda ölçün. Sınırın hemen altında kalan bir sandalye yerine pay bırakan model seçmek sandalyenin ömrünü de uzatır. Geniş oturaklı, güçlendirilmiş modellerden mağazada ne bulunduğunu telefonda sorun.
5. Araçla taşınacak mı?
Bagaja girecekse önce bagajın iç ölçüsünü, sonra sandalyenin katlanmış halinin ölçüsünü ve ağırlığını karşılaştırın. Sandalyeyi bagaja kaldıracak kişinin gücü de hesaba girer; her gün yüklenip indirilecekse hafif manuel ya da refakatçi tipler daha az yorar. Akülü sandalye şartsa katlanabilen ve akü paketi çıkarılabilen modelleri mağazada sorun. Birkaç haftalık ihtiyaçta satın almadan önce kiralamayı da düşünebilirsiniz.
Altı ölçü, tek mezura
Ölçü alırken kullanıcı sert, düz oturaklı bir sandalyede dik otursun; ayakları yere bassın, dizleri dik açıya yakın olsun. Yumuşak koltukta alınan ölçü yanıltır. Ölçüleri santimetre olarak not edin. Tablodaki paylar yaygın kullanılan başlangıç değerleridir; kullanıcıya göre son kararı mağazada oturup deneyerek, gerekiyorsa fizyoterapistinizin görüşüyle verirsiniz.
| Ölçü | Nasıl ölçülür | Neye dikkat edilir |
|---|---|---|
| Oturma genişliği | Otururken iki yandan en dışa taşan noktalar arası; bu bazen kalça, bazen uyluk olur. | Sandalyenin oturma genişliği bu ölçünün yaklaşık 2-4 cm üstünde olsun. Kalça iki yandan sıkışmamalı; ama elinizi kalçayla kolçak arasına rahatça sokabiliyorsanız sandalye fazla geniştir. |
| Oturma derinliği | Sırt dayalıyken, uyluk boyunca, en arkadan diz kıvrımına kadar. | Oturak bu ölçüden yaklaşık 3-5 cm kısa olsun. Diz arkasına baskı yapmamalı, ama uyluğun büyük kısmını taşımalı. |
| Sırt yüksekliği | Oturma yüzeyinden kürek kemiğinin alt ucuna; destek gerekiyorsa omuza kadar. | Kendi süren kullanıcıda alçak sırt kol hareketini serbest bırakır. Gövde kontrolü zayıfsa yüksek sırt, gerekirse baş desteği düşünülür. |
| Oturma yüksekliği ve ayak dayama | Günlük ayakkabı giyiliyken, topuktan diz kıvrımının hemen altına kadar. | Ayaklık yerden birkaç santim yukarıda kalmalı; ayak sarkmamalı, diz kalkmamalı. Minder kullanılacaksa kalınlığını ekleyin. |
| Kol dayama yüksekliği | Oturma yüzeyinden dirsek altına, kol dik açıyla bükülüyken. | Alçak kolçak omzu düşürür, yüksek kolçak omzu kaldırır. Masaya yanaşılacaksa kolçağın masa altına girdiğini kontrol edin. |
| Evdeki en dar kapı | Kapı açıkken kasanın iç kenarları arası; kapı kanadı geçişi daraltıyorsa onu da hesaba katın. | Sandalyenin tekerlekten tekerleğe ölçüsü bu açıklığın altında kalmalı, el payı da bırakılmalı. Evde en dar geçiş genellikle banyo kapısıdır; apartmanda asansör kabinini de ölçün. |
Ölçüleri telefonunuza not edip mağazaya getirin; aynı ölçüleri sandalyenin üzerinde birlikte kontrol ederiz.
Ölçü yanlış olursa ne olur?
Sandalye kıyafet gibidir: bir boy büyük ya da küçük olması gün boyu hissedilir.
- Fazla geniş oturak: Gövde iki yanda boşluk bulur; kullanıcı dengede kalmak için sürekli kasılır. Kendi sürüyorsa sürme çemberine (arka tekerleğin dışındaki tutma halkası) uzanmak için dirsekler dışa açılır. Sandalye gereksiz yere geniş olur, kapılar sorun çıkarır.
- Dar oturak: Kalça ve uyluk iki yandan baskı görür; kalın giysiyle oturmak güçleşir.
- Uzun oturak: Kullanıcı sırta yaslanamaz, diz arkası baskılanır, zamanla öne kayar.
- Kısa oturak: Ağırlık küçük bir alana biner; uzun oturuşta rahatsızlık artar.
- Yanlış ayaklık yüksekliği: Ayaklar sarkarsa uyluk yük taşımaz; ayaklık çok yüksekse dizler kalkar ve kalça öne kayar.
- Yanlış kolçak: Omuz ve boyun gün boyu yorulur; kullanıcı masaya yanaşamaz.
Bu etkiler konfor ve kullanım kolaylığıyla ilgili genel gözlemlerdir. Uzun süre oturan, bedeninde his kaybı olan ya da cildi hassas kullanıcılarda oturma düzeni için hekiminize ya da fizyoterapistinize danışın.
İki boy arasında kaldıysanız: Ölçü iki genişliğin tam ortasına düşüyorsa ya da kâğıt üstünde karar veremiyorsanız mağazaya gelip oturun. Birkaç farklı genişliği ve sırt yüksekliğini arka arkaya deneyip farkı kendiniz görürsünüz.
Mağazaya gelmeden önce hazırlayın
Şu listeyi tamamlayıp gelirseniz mağazada vakit kaybetmeyiz, doğrudan uygun modellere geçeriz.
- Yukarıdaki altı ölçü, santimetre olarak not edilmiş
- Kullanıcının kilosu ve boyu
- Sandalyeyi kimin süreceği: kullanıcı mı, yakını mı, ikisi de mi
- Günde yaklaşık kaç saat oturulacağı
- Kullanım yeri: ev içi, sokak, hastane ziyareti, araçla taşıma
- Evdeki en dar kapı, asansör kabini ve varsa araç bagajının ölçüsü
- Kullanıcı gelebiliyorsa kendisi; oturup denemesi kararı kolaylaştırır
- Önceden kullanılan sandalye varsa fotoğrafı ve neresinin rahatsız ettiği
Kullanıcı mağazaya gelemiyorsa listeyi WhatsApp'tan yazın ya da telefonda okuyun; hangi tiplere bakmanın anlamlı olduğunu birlikte belirleyelim, son seçimi mağazada yapalım. Satın alma ile kiralama arasında kararsızsanız kiralama sayfasına, fiyatı belirleyen etkenler için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz; güncel fiyatı telefonda söyleriz.
Sık sorulan sorular
Ölçüyü kullanıcı ayaktayken alabilir miyim?
Hayır. Oturma genişliği, derinliği ve sırt yüksekliği ancak kullanıcı sert bir sandalyede dik otururken doğru çıkar. Ayakta ya da yumuşak koltukta alınan ölçü birkaç santim şaşar ve sandalye seçimini değiştirir.
Kullanıcı yataktan kalkamıyor, ölçü nasıl alınır?
Yatakta alınan ölçü yaklaşık olur; yine de başlangıç için işe yarar. Kalça genişliğini kullanıcı sırt üstü yatarken ölçün. Oturma derinliğini ise yan yatıp dizleri bükülüyken, kalça arkasından diz arkasına kadar ölçün. Ölçünün yaklaşık olduğunu bize söyleyin; pay bırakılarak seçim yapılır. Yatağa bağımlı kullanıcıda oturma düzeni ve minder için fizyoterapistinizin ya da hekiminizin görüşünü mutlaka alın.
Kışın kalın giysiyle kullanılacaksa ölçü değişir mi?
Evet. Kayseri kışında mont ve battaniyeyle oturmak genişlik ihtiyacını artırır. Ölçüyü günlük ince giysiyle alın, ne kadar pay bırakılacağını mağazada birlikte konuşalım; yazın fazla geniş kalan sandalye kullanıcıyı yana kaydırabilir.
Minder eklersem ölçüler değişir mi?
Evet. Minder oturma yüksekliğini kalınlığı kadar artırır; buna göre ayaklık yükseltilir. Kolçak ve sırt da kullanıcıya göre daha alçak kalır. Minder kullanılacaksa ölçü alırken ve denerken minder yerinde olsun.
Ölçüleri alın, gerisini birlikte yapalım
Altı ölçüyü ve kullanıcının kilosunu not edin; telefonda hangi tiplere bakacağınızı konuşalım, mağazada oturup deneyin.